Fréttir

Út er komin skýrsla Valorku; "Sjávarorka 2025 - staða tækniþróunar og nýtingar".  Valorka ehf er ekki einungis eina fyrirtækið sem hérlendis þróar tækni til sjávarorkunotkunar, heldur einnig eini aðilinn sem stundar gagnasöfnun á því sviði; veitir fræðslu til almennings og skóla; heldur uppi kynningum í fjölmiðlum og tekur saman skýrslur.  Fjölmargar skýrslur hafa verið ritaðar á undanförnum árum og sendar stjórnvöldum, þar sem vakin er athygli á þessari miklu orkuauðlind Íslendinga; gerð grein fyrir þróun og stöðu erlendis og greint frá tækifærum sem liggja í tækniþróun og orkunýtingu hérlendis.  Líklega hafa flestar þær skýrslur lent í skúffum og pappírstæturum í stjórnkerfinu, ef marka má aðgerðaleysið til þessa.  

Undantekning var skýrsla Valorku sem alþingismenn fengu í hendur árið 2011.  Hún leiddi til þess að nokkrir framtakssamir þingmenn, í samráði við skýrsluhöfund, öfluðu samstöðu allra stjórnmálaflokka og lögðu fram þingsályktunartillögu um "rannsóknir á umfangi og nýtingarmöguleikum sjávarfallaorku".  Þingsályktunin var samþykkt samhljóða vorið 2014.  Með henni, og sérfræðiskýrslu sem fylgdi í kjölfarið, var samþykkt að hefja rannsóknir á sjávarfallaorku og stuðla að nýtingu hennar.  Hins vegar hefur enn ekkert orðið af framkvæmdum; enn bíða þessar stærstu orkulindir þjóðarinnar rannsóknar meðan stórir hagsmunaaðilar "ganga  um eins og grenjandi ljón" og reyna að telja þjóðinni trú um að einu möguleikar til frekari orkuöflunar séu umhverfisspillandi vatnsaflsvirkjanir og vindmyllur á hverjum fjallstoppi.  

Þjóðin veit þó betur, eins og kom fram í könnun Maskinu árið 2022.  Þar sögðust um 71% vilja að aukning orkuframleiðslu kæmi frá sjávarfallavirkjunum; mun færri vildu sjá vatnsaflsvirkjanir og aðeins 59% vildu vindmyllur.  

Aftur að skýrslu Valorku.  Þar er fjallað um það helsta sem við kemur stöðu sjávarorkunýtingar.  M.a. þá tækni sem lengst er komin í þróun, en víða er byrjað að framleiða orku inn á neyslunet þó enginn hverfill sé kominn í fjöldaframleiðslu.  Lengst er komin tækni til orkuvinnslu úr hröðum straumum, eins og t.d. má finna við Skotland.  Í hröðum straumi gagnast skrúfuhverflar, líkir vindmyllum, en þeir eru gagnslausir í hægari straumi eins og t.d. er aðlegngur í röstum hér við land.  Þar er komin lengst sú íslenska tækni sem Valorka ehf þróar.  Við höfum því ekki einungis mikil tækifæri til nýtingar sjávarfallaorku, heldur einnig til þess að verða í forystu á þessu tæknisviði.  En það forskot gengur okkur úr greipum ef þróuninni er einatt synjað um stuðning, eins og verið hefur.  Þarna er einnig í fyrsta skipti fjallað um stærsta einstaka orkuöflunarkostinn í íslenskri lögsögu; "Blakkfoss" hinn mikla í Grænlandssundi, sem er stærsti og orkuríkasti foss heims.  

Skýrslan hefur verið send stjórnvöldum, líkt og fyrri skýrslur Valorku; og einnig fjölmiðlum.  Það er hlutverk almennings og fjölmiðla að halda stjórnvöldum við efnið og þrýsta á um aðgerðir.  Stjórnvöldum ber að vinna að hagsmunum almennings og móta skynsamlega stefnu sem tryggir orkuöryggi komandi kynslóða án þess að gengið sé á náttúrugæði.  Fjölmiðlar bera einnig ríka ábyrgð í þessu efni.

Skýrsluna má sjá hér, og henni má dreifa að vild:

Áhugaverða grein um sjávarorku má lesa á vegum vísindaveitunnar Elsevier, undir heitinu "Resource assessment for future generations of tidal-stram energy arrays".  Höfundar eru M. Lewis; S.P. Neill; P.E. Robins og M.R. Hashemi; allir starfandi hjá School of Ocean Sciences í Bangorháskóla í Bretlandi. 

Í greininni gerðu þeir nákvæma greiningu á allstóru hafsvæði í Írlandshafi, þar sem allmikið liggur fyrir af mælingum á straumahegðun, straumhraða og botnlagi.  Sett var upp reiknilíkan fyrir hegðun sjávarfallastrauma í 32 daga.  Síðan var metið hve mikið svæði væri virkjanlegt með skrúfuhverfli sem verið hefur um tíma í tilraunakeyrslu og því mögulegt að setja inn í líkanið.  Til þess var valinn hverfillinn Sea-Gen frá MCT. 

Niðurstaðan var sú að einungis 90 km² af Írlandshafi, eða 0,12% yfirborðsflatarmáls, væri virkjanlegt með þessum hverfli; samtals um 24 GWst/a.  SeaGen byrjar ekki að snúast fyrr en straumhraði er yfir 1 m/sek og er ekki hagkvæmur til orkuvinnslu fyrr en komið er yfir 2,5 m/sek.  Þennan hverfil, og skrúfuhverfla sem hafa álíka vinnslugetu, skilgreindu vísindamennirnir sem "fyrstu kynslóð" (1st generation) sjávarfallahverfla. 

Þeir héldu síðan áfram útreikningum sínum og skilgreindu hve mikið væri virkjanlegt fyrir tækni sem þeir nefndu "aðra kynslóð" (2nd generation) sjávarfallahverfla; sem gætu stundað hagkvæma orkuvinnslu við 2 m/sek.  Af þeirri gerð er líklega hverfill Tidal Sails í Noregi, að sögn þróunaraðila.  Þannig tækni mætti nýta á 800 km² svæði í Írlandshafi, og hann gæti skilað um 111 GWst/a eða rösklega ferföldu orkumagni. 

Enn var reiknað, og nú athugað hve miklu mætti ná með hagkvæmum hætti ef notaðir væru hverflar sem ynnu við um 1,5 m/sek straumhraða.  Niðurstaðan varð sú að slíkur hægstraumhverfill væri nothæfur á um 6.046 km² hafsvæði í Írlandshafi og myndi skila orku sem næmi 182 GWst á ári, eða rösklega sjöföldu því orkumagni sem SeaGen væri fær um.

Nú vill svo til að hverfill Valorku er eini hverfill heims sem vitað er um að sé kominn nærri sjóprófunum af þeim sem líklegir eru til hagkvæmrar orkuvinnslu úr svo hægum straumi.  Að vísu er hugsanlegt að nýta mætti drekavirkjun Minesto, en þá aðeins á mjög miklu dýpi.  Hverfill Valorku þarf hinsvegar ekki meira en 20-30 m dýpi.  Hverfill Valorku hefur að auki hæfileika til hagkvæmrar orkuvinnslu úr enn minni straumhraða og mun því að öllum líkindum geta aukið enn við vinnanleg orkusvæði.  

Þessi niðurstaða fræðimannanna er ekki einungis uppörvandi fyrir Valorku og gerir það verkefni mun verðmætara en áður var ætlað; heldur er nú ljóst að sjávarfallaorka er mun mikilvægari orkugjafi en hingað til hefur verið álitið.  Lesendum er bent á að "gúggla" þessa grein og lesa hana í heild.

VÖ

Valdimar Össurarson hlýtur hin virtu International Inventors´ Award árið 2011 fyrir uppfinngu sína; Valorka hverflana.  Verðlaunasamkeppni IFIA, Alþjóðasamtaka hugvitsmanna er að þessu sinni beint að uppfinningum á sviði endurnýjanlegrar orku, loftslags og umhverfisverndar.  Verðlaunin voru afhent á 125 ára afmælissýningu SUF sem haldin er í Stokkhólmi 4.-7.okt 2011.  Á meðfylgjandi mynd er Valdimar t.h. ásamt Agne Johansson, en stofnun hans gefur verðlaunaféð.  Agne er nú 87 ára og hefur lagt mikið að mörkum til hvatningar uppfinningamanna, bæði í Svíþjóð sem á alþjóðavísu en auð sinn á hann að þakka eigin uppfinningum og eljusemi.  Ýmsir hafa líkt honum við Alfred Nobel og verðlaununum við nóbelsverðlaunin á sviði uppfinninga.  Dómnefnd taldi Valorka hverfilinn vera raunhæfustu og framsæknustu hugmyndina að þessu sinni og kom fram við verðlaunaafhendinguna að með henni sé að öllum líkindum rudd braut á nýju sviði orkuöflunar.  Verðlaunaupphæðin er 300.000 sænskar krónur eða um 5,2 milljónir ísl.kr og mun koma sér vel í því mikla þróunarstarfi sem nú er framundan hjá Valorku ehf.

Valorka ehf kynnti starfsemi sína á sýningunni með plakötum og myndbandi, en Samtök frumkvöðla og hugvitsmanna hafði 2 bása til ráðstöfunar.  5 aðrir íslenskir aðilar kynntu þar sín verkefni.  Töluverð aðsókn var á íslenska básinn, ekki síst eftir verðlaunaafhendinguna.  Í lok sýningarinnar hlaut hann 3. verðlaun fyrir góða kynningu, sem er allgóður árangur í hópi þeirra mörghundruð sýningaraðila sem þarna voru.  Þá hlaut Steinunn Ketilsdóttir bronsverðlaun fyrir sína nýsköpun. 

Valdimar og fyrirtæki hans þakka stuðningsaðilum sínum fyrir þeirra mikla þátt i verðlaununum.  Ekki síst fær Elinóra Sigurðardóttir þakkir, en hún hvatti eindregið til þátttöku og greiddi fyrir henni.  Þakkir fá ennfremur hinir fjölmörgu sem sent hafa heillaóskir og sýnt verkefninu áhuga eftir að verðlaunaveitingin varð kunn.

Winner of the International Inventors Award 2011.
Valdimar Össurarson has been granted the prestigious IIA 2011 awards for his invention, the valorka turbine. IFIA (International Federation of Inventors) grants this awards for the best invention in the chosen category. This year the category was "sustainable energy, climate and environment". The IIA 2011 awards were the collaboration of IFIA and SUF (the Swedish Inventors´ Association) and the prize sum, 450 000 SEK is funded by Agne Johansson Memorial Fund. Valdimar got the 1st prize; Rasmus Norling, Sweden, got the 2nd prize and Khaled Abdul Hamed, Egypt, got the 3rd. The Award ceremony took place during National Inventors' Day on 5 October at the Inventions for the Future trade fair at the Scandinavian Technical Fair. The SUF celebrated its 125th anniversary with a great exhibition where hundreds of inventors and innovators presented their ideas and products. Valdimar(to the right on the picture below) was presented the 1st awards by Agne Johansson (left); a document and award sum of 300 000 SEK. This prize is very important to the Valorka project. It underlines its importance and usefulness and it will pave the way for further development. The prize money will be used entirely for development, along with the support from the Icelandic funds; Taeknithounarsjodur and Orkusjodur. Valdimar Össurarson wishes to thank IFIA; SUF and Arne Johansson Memorial Fund for this award. Also thanks to the many supporters and collaborators of Valorka, but not least to Elinora Sigurdardottir who encouraged Valdimar to apply for the IIA awards. This award may contribute to a faster development for mankind towards a better environment and sustainable energy.